Kerndoelen kunst en cultuur: workshops voor PO en VO

De nieuwe kerndoelen kunst en cultuur geven scholen meer richting bij het vormgeven van hun cultuuronderwijs. Leerlingen leren niet alleen verschillende kunstvormen kennen, maar worden ook gestimuleerd om zelf te creëren, te experimenteren, keuzes te maken en betekenis te geven aan kunst en cultuur.

Maar hoe vertaal je deze kerndoelen naar de praktijk? En welke rol kunnen creatieve workshops, voorstellingen en cultuurdagen daarbij spelen?

Bij 4XM Workshops verzorgen we sinds 2004 creatieve workshops en cultuurdagen op scholen in Nederland en België. Van Rap en Graffiti tot Dans, Muziek, Theater en Multimedia. Met ons brede aanbod kunnen we scholen helpen om kunst- en cultuuronderwijs op een actieve, toegankelijke en inspirerende manier vorm te geven.

Wat zijn de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur?

In november 2025 presenteerde SLO de definitieve conceptkerndoelen voor kunst en cultuur. Deze zijn ontwikkeld voor het primair onderwijs en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Voor bepaalde groepen binnen het (voortgezet) speciaal onderwijs gelden eveneens deze kerndoelen.

De nieuwe kerndoelen zijn concreter geformuleerd dan de huidige doelen en leggen nadruk op drie samenhangende onderdelen.

1. Artistiek creatief vermogen ontwikkelen

Leerlingen leren creatief denken en handelen. Ze experimenteren met materialen, technieken, beweging, muziek en ideeën. Ze ontdekken mogelijkheden, proberen verschillende oplossingen uit en leren keuzes te maken.

Niet alleen het eindresultaat is belangrijk, maar ook het creatieve proces.

2. Zelf kunst maken en betekenis geven

Leerlingen gebruiken hun verbeeldingskracht om eigen werk te maken. Bijvoorbeeld een muziekstuk, dans, schildering, film of theaterstuk.

Daarbij leren ze technieken en vaardigheden toepassen en ontdekken ze hoe ze hun gedachten, ervaringen en gevoelens kunnen uitdrukken.

3. Kunst en cultuur meemaken en betekenis geven

Leerlingen maken kennis met uiteenlopende kunstvormen, makers en culturele achtergronden. Ze leren kijken, luisteren, beleven en nadenken over wat kunst voor henzelf en anderen betekent.

Dat kan tijdens een voorstelling, door het werk van kunstenaars te bekijken of door in gesprek te gaan met een professionele maker.

De combinatie van maken, meemaken en betekenis geven vormt een belangrijk uitgangspunt van de nieuwe kerndoelen.

Welke kerndoelen gelden voor het basisonderwijs?

Voor het primair onderwijs zijn drie kerndoelen voor kunst en cultuur geformuleerd.

In het basisonderwijs ligt de nadruk op ontdekken, ervaren, zelf maken en kennismaken met verschillende vormen van kunst en cultuur.

Een leerling die voor het eerst een ritme maakt, een dans bedenkt of een schildering ontwerpt, ontdekt nieuwe mogelijkheden om zich creatief uit te drukken.

Maar ook samen kijken naar het werk, vertellen wat je hebt gemaakt en ontdekken hoe anderen iets aanpakken, kunnen waardevolle onderdelen van het leerproces zijn.

Bekijk ook onze mogelijkheden voor een cultuurdag in het basisonderwijs.

Welke kerndoelen gelden voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs?

Voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs gelden eveneens drie samenhangende kerndoelen.

De inhoud sluit aan op het basisonderwijs, maar leerlingen worden uitgedaagd om bewuster keuzes te maken, verschillende mogelijkheden te onderzoeken en hun eigen werk en dat van anderen te bespreken.

Waarom kies je bijvoorbeeld voor een bepaald ritme, een specifieke dansbeweging of een opvallend kleurgebruik? Wat wil je met jouw werk vertellen? En welke invloed heeft de culturele achtergrond van een kunstvorm?

Zo gaat kunst- en cultuuronderwijs verder dan alleen het uitvoeren van een creatieve opdracht.

Meer mogelijkheden vind je op onze pagina Cultuurdag Middelbaar Onderwijs.

Hoe kunnen workshops aansluiten op de nieuwe kerndoelen?

Veel creatieve workshops bieden aanknopingspunten voor de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur. De precieze aansluiting hangt af van de inhoud, de begeleiding en de opdrachten die leerlingen uitvoeren.

Een aantal voorbeelden uit ons aanbod:

Graffiti en beeldende kunst

Tijdens een Graffiti Workshop ontwerpen leerlingen hun eigen werk en leren ze omgaan met verschillende materialen, vormen en kleuren.

Het creatieve ontwerpproces en het toepassen van beeldende technieken sluiten aan bij de kerndoelen voor artistiek creatief vermogen en kunst maken.

Door daarnaast aandacht te besteden aan streetart als kunstvorm en leerlingen hun ontwerpkeuzes te laten bespreken, kan ook de culturele context een plaats krijgen.

Rap en Spoken Word

Bij een Rap Workshop ontdekken leerlingen hoe ze met ritme, rijm en taal een eigen verhaal kunnen vertellen.

Ze schrijven teksten, experimenteren met woorden en klanken en presenteren hun werk.

Ook Spoken Word biedt mogelijkheden om persoonlijke ervaringen, maatschappelijke onderwerpen en verschillende perspectieven op een creatieve manier te onderzoeken.

Hier komen kunstzinnige expressie, taalvaardigheid en persoonlijke betekenis samen.

Streetbeats, Beatbox en muziek

Muziek biedt volop mogelijkheden om te experimenteren en samen te creëren.

Tijdens een Streetbeats Percussie Workshop maken leerlingen ritmes en ontdekken ze hoe klanken en muzikale patronen samen een geheel vormen.

Bij Beatbox, DJ en muziekproductie kunnen leerlingen eveneens kennismaken met muzikale technieken, improviseren en eigen muzikale keuzes maken.

Hiphopdans en Breakdance

Bij een Hiphopdans Workshop leren leerlingen verschillende bewegingen en ontdekken ze hoe ritme, muziek en lichamelijke expressie samenkomen.

Door eigen danscombinaties te bedenken, samen te werken aan een choreografie en aandacht te besteden aan de achtergrond van de dansstijl, kunnen verschillende onderdelen van de kerndoelen aan bod komen.

Stop Motion en multimedia

Tijdens een Stop Motion Workshop bedenken leerlingen een verhaal en brengen ze dit met beelden tot leven.

Ze maken keuzes over personages, compositie, camerastandpunten en de opbouw van hun film.

Ook workshops zoals Vloggen, Fotografie en Green Screen Film bieden mogelijkheden om creativiteit te combineren met digitale technieken en audiovisuele vormgeving.

Dat sluit aan bij kunst en cultuur en kan daarnaast verbindingen leggen met digitale geletterdheid.

Theater en voorstellingen

Tijdens theaterworkshops ontdekken leerlingen hoe ze met spel, improvisatie en expressie een verhaal kunnen overbrengen.

Daarnaast kunnen professionele voorstellingen leerlingen laten kennismaken met verschillende kunstvormen en makers.

Door ervaringen uit te wisselen en te bespreken wat een voorstelling bij hen oproept, kunnen leerlingen ook betekenis geven aan wat ze hebben meegemaakt.

Een cultuurdag die aansluit op de kerndoelen kunst en cultuur

Een cultuurdag of CKV-dag biedt scholen de mogelijkheid om verschillende kunstdisciplines in één programma samen te brengen.

Leerlingen kunnen bijvoorbeeld kennismaken met Graffiti, Rap, Dans, Fotografie, Theater en Muziek. Iedere discipline biedt andere mogelijkheden om te experimenteren, vaardigheden te ontwikkelen en kunst en cultuur te ervaren.

Een cultuurdag kan bestaan uit meerdere workshoprondes, eventueel aangevuld met een voorstelling of gezamenlijke eindpresentatie.

Bij het samenstellen van een programma kijken we onder andere naar:

• de leeftijd en het niveau van de leerlingen;
• de onderwijsdoelen van de school;
• de gewenste kunst- en cultuurdisciplines;
• het beschikbare aantal uren;
• de mogelijkheden voor creatieve verdieping;
• en eventuele thema's, zoals identiteit, burgerschap of digitale media.

Een cultuurdag hoeft niet alle kerndoelen volledig te behandelen. De dag kan juist een waardevolle aanvulling vormen op het bestaande cultuuronderwijs.

Door workshops aan te laten sluiten op lessen, projecten of een doorgaande leerlijn, ontstaat meer samenhang.

Kunst en cultuur verbinden met andere leergebieden

De nieuwe kerndoelen bieden ook aanknopingspunten om kunst en cultuur te verbinden met andere leergebieden.

Bij Rap en Spoken Word kunnen leerlingen bijvoorbeeld werken aan taal en expressie.

Bij fotografie, film en digitale muziekproductie kunnen creatieve vaardigheden worden gecombineerd met digitale technologie.

En door kunstzinnige opdrachten te verbinden aan onderwerpen als identiteit, diversiteit, vrijheid en maatschappelijke vraagstukken kunnen ook raakvlakken met burgerschap ontstaan.

Of een workshop daadwerkelijk bijdraagt aan specifieke doelen uit andere leergebieden, hangt af van de gekozen inhoud en opdrachten.

Van een creatieve kennismaking tot een langere lesreeks

Niet ieder onderwijsdoel hoeft binnen één workshop te worden bereikt.

Een korte workshop kan leerlingen enthousiast maken voor een nieuwe kunstvorm. Een langere workshop biedt meer gelegenheid om technieken te oefenen, verschillende mogelijkheden te onderzoeken en eigen werk te verbeteren.

Bij een lesreeks kunnen leerlingen gedurende meerdere momenten aan een discipline werken en hun kennis en vaardigheden verder ontwikkelen.

Daarom kijken we bij 4XM niet alleen naar welke workshop een school wil organiseren, maar ook naar wat de leerlingen tijdens de activiteit moeten ervaren, ontdekken of leren.

Veelgestelde vragen over de kerndoelen kunst en cultuur

Sluiten creatieve workshops aan op de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur?

Ja, veel creatieve workshops kunnen bijdragen aan onderdelen van de nieuwe kerndoelen. Denk aan het ontwikkelen van creativiteit, zelf kunst maken en kunst en cultuur actief meemaken. De daadwerkelijke aansluiting hangt af van de inhoud en uitvoering van de workshop.

Voldoet een school met één workshop aan de kerndoelen?

Nee. Een losse workshop kan bijdragen aan één of meerdere onderdelen, maar vormt niet automatisch een volledig onderwijsprogramma. Scholen blijven zelf verantwoordelijk voor een samenhangend onderwijsaanbod.

Zijn de kerndoelen voor basisonderwijs en voortgezet onderwijs hetzelfde?

De drie hoofdonderdelen komen overeen. In het voortgezet onderwijs wordt onder andere meer nadruk gelegd op het onderzoeken van mogelijkheden, het onderbouwen van keuzes en het reflecteren op het creatieve proces en kunstzinnige uitingen.

Kan een cultuurdag onderdeel zijn van het curriculum?

Ja. Een cultuurdag kan onderdeel zijn van het cultuuronderwijs, bijvoorbeeld als kennismaking met verschillende kunstvormen, als aanvulling op bestaande lessen of als onderdeel van een projectweek of leerlijn.

Zijn de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur al wettelijk verplicht?

Nog niet. SLO publiceerde de definitieve conceptkerndoelen in november 2025. Volgens de huidige planning worden de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur op 1 augustus 2027 wettelijk ingevoerd. Scholen krijgen vervolgens tot 1 augustus 2031 de tijd om hun onderwijsaanbod aan te passen. Vanaf dat moment moeten alle scholen onderwijs aanbieden dat op de nieuwe kerndoelen is gebaseerd. Voor de actuele invoeringsstatus verwijzen we naar SLO.

Kunnen jullie meedenken over een passend workshopprogramma?

Ja. We denken graag mee over een programma dat past bij de leerlingen, de gewenste disciplines en de onderwijsdoelen van de school. Dat kan gaan om een losse workshop, een combinatie van activiteiten, een lesreeks of een complete cultuurdag.

Samen een passend cultuurprogramma samenstellen?

Wil je creatieve workshops of een cultuurdag organiseren waarbij rekening wordt gehouden met de nieuwe kerndoelen kunst en cultuur?

4XM Workshops helpt scholen sinds 2004 bij het organiseren van inspirerende en actieve kunst- en cultuuractiviteiten. Met een breed aanbod en ervaren workshopleiders kunnen we programma's samenstellen voor verschillende leeftijden, niveaus en groepsgroottes.

Of je nu een workshop voor één klas zoekt of een cultuurdag voor honderden leerlingen: we denken graag vrijblijvend mee.

Neem contact met ons op voor een passend voorstel.

Bron: SLO, Definitieve conceptkerndoelen kunst en cultuur, november 2025. De genoemde workshopvoorbeelden illustreren mogelijke bijdragen aan de kerndoelen; de precieze invulling wordt afgestemd op de activiteit en de school.