LOB MBO: creatieve workshops voor loopbaanontwikkeling

Loopbaanoriëntatie en -begeleiding gaat over meer dan studenten laten nadenken over welk beroep ze later willen uitoefenen.

Het gaat ook over ontdekken:

Wie ben ik? Waar ben ik goed in? Wat vind ik interessant? Hoe werk ik? Wat motiveert mij? En wat past bij mij?

Creatieve workshops kunnen studenten ervaringen geven waarop ze vervolgens kunnen terugkijken.

Niet door tijdens iedere workshop voortdurend over loopbaancompetenties te praten.

Maar door studenten eerst iets te laten doen.

Eerst doen → daarna terugkijken → vervolgens de verbinding maken.

Wat is LOB binnen het MBO?

Binnen LOB onderzoeken studenten hun kwaliteiten, interesses, mogelijkheden en toekomstige richting.

Veel daarvan gebeurt via gesprekken, opdrachten, stages en ervaringen binnen de opleiding.

Een creatieve workshop kan daar een ander soort ervaring aan toevoegen.

Studenten komen tijdelijk in een situatie die ze misschien nog niet kennen.

Ze moeten iets proberen.

Samenwerken.

Keuzes maken.

Een idee ontwikkelen.

Presenteren.

Of omgaan met iets wat niet direct lukt.

Juist zulke ervaringen kunnen materiaal opleveren voor reflectie.

Waarom creatieve workshops inzetten bij LOB?

Je kunt een student vragen:

Waar ben je goed in?

Maar niet iedere student weet daar direct een antwoord op.

Tijdens een activiteit wordt soms iets zichtbaar zonder dat er eerst over gesproken hoeft te worden.

Wie neemt initiatief?

Wie denkt in oplossingen?

Wie helpt anderen?

Wie durft iets te presenteren?

Wie werkt heel precies?

Wie bedenkt originele ideeën?

Wie blijft proberen wanneer iets niet meteen lukt?

Daarna kun je terugkijken op wat er gebeurde.

Van ervaring naar reflectie

Een creatieve workshop wordt niet automatisch een LOB-activiteit omdat studenten iets nieuws proberen.

De waarde voor LOB ontstaat vooral wanneer de ervaring wordt gekoppeld aan reflectie.

Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn.

Na afloop kunnen studenten bijvoorbeeld nadenken over vragen als:

Wat vond ik leuk?

Wat ging vanzelf?

Waar liep ik tegenaan?

Welke rol nam ik aan?

Waar kreeg ik energie van?

Wat zegt dat over mij?

Zo wordt een concrete ervaring een vertrekpunt voor verdere loopbaanontwikkeling.

Talentontwikkeling en LOB

LOB en talentontwikkeling liggen dicht bij elkaar.

Bij Talentontwikkeling MBO ligt de nadruk vooral op ontdekken:

Wat kan ik? Wat vind ik interessant? Wat zou ik verder willen proberen?

Binnen LOB komt daar een volgende stap bij:

Wat betekent die ontdekking voor mijn ontwikkeling, opleiding of toekomstige werk?

Een workshop hoeft dus niet letterlijk over beroepen te gaan om bruikbaar te zijn binnen LOB.

Creativiteit als vaardigheid

Creativiteit is niet alleen belangrijk voor studenten die later in een creatief beroep gaan werken.

Ook binnen techniek, zorg, ICT, ondernemerschap, horeca en veel andere sectoren moeten mensen oplossingen bedenken, omgaan met onverwachte situaties en nieuwe ideeën ontwikkelen.

Een creatieve workshop kan studenten tijdelijk uit bekende denkpatronen halen.

Er bestaat niet altijd één goed antwoord.

Studenten moeten proberen.

Aanpassen.

Opnieuw beginnen.

En keuzes maken.

Dat proces kan minstens zo interessant zijn als het uiteindelijke resultaat.

Samenwerken en LOB

Binnen vrijwel ieder beroep moeten mensen samenwerken.

Tijdens een workshop kunnen studenten ervaren welke rol zij binnen een groep vanzelf aannemen.

De ene student organiseert.

Een ander komt met ideeën.

Iemand anders bewaakt het overzicht.

Een volgende zorgt ervoor dat iedereen betrokken blijft.

En soms ontdekt een student juist dat samenwerken moeilijker is dan gedacht.

Ook dat is waardevolle informatie.

Wanneer samenwerken het belangrijkste doel van de activiteit is, sluit Teambuilding MBO daar direct op aan.

Presenteren en jezelf laten zien

Veel creatieve activiteiten bevatten een moment waarop studenten iets laten horen, zien of presenteren.

Dat kan spannend zijn.

Maar juist daardoor kan een student ontdekken:

Ik durf eigenlijk meer dan ik dacht.

Of:

Presenteren kost mij veel energie.

Beide inzichten kunnen relevant zijn.

LOB hoeft niet alleen te draaien om kwaliteiten.

Ook ontdekken wat minder goed bij iemand past kan waardevol zijn.

Muziek en LOB

Muziekworkshops kunnen verschillende kwaliteiten aanspreken.

Bij DJ of muziekproductie kunnen techniek, luisteren en creativiteit samenkomen.

Bij Beatbox en Streetbeats spelen ritme, concentratie en durven proberen een rol.

Tijdens een Rap Workshop komen taal, ideeën, ritme en presentatie samen.

Niet iedere student hoeft daarin uit te blinken.

Het gaat er vooral om wat studenten tijdens zo'n ervaring over zichzelf ontdekken.

Beeldende workshops en LOB

Bij beeldende activiteiten werken studenten op een andere manier.

Een Graffiti Workshop vraagt bijvoorbeeld om ideeën te vertalen naar een visueel ontwerp.

Andere beeldende workshops kunnen weer een beroep doen op nauwkeurigheid, compositie, vorm of experimenteren.

Sommige studenten blijken graag praktisch en geconcentreerd aan iets tastbaars te werken.

Voor een ander is juist het bedenken van het concept het interessantste onderdeel.

Ook zulke verschillen kunnen aanleiding geven tot reflectie.

AI, toekomst en loopbaanontwikkeling

Kunstmatige intelligentie gaat waarschijnlijk invloed hebben op veel beroepen.

Daarom kan AI binnen LOB vanuit twee kanten interessant zijn.

Studenten kunnen nadenken over de vraag:

Wat betekent AI voor mijn toekomstige vakgebied?

Maar ze kunnen de technologie ook zelf ervaren.

Tijdens Creatief met AI experimenteren studenten met creatieve toepassingen van kunstmatige intelligentie.

Daarbij worden vaardigheden zichtbaar zoals ideeën formuleren, resultaten beoordelen, keuzes maken en opnieuw proberen.

Meer over dit onderwerp lees je op Mediawijsheid & AI MBO.

LOB voor verschillende MBO-opleidingen

Een LOB-activiteit hoeft niet voor iedere opleiding hetzelfde te zijn.

Studenten Zorg & Welzijn hebben mogelijk andere vragen over hun toekomst dan studenten ICT, Techniek, Sport, Economie of Media & Vormgeving.

Tegelijkertijd hoeft de gekozen workshop niet altijd rechtstreeks aan het toekomstige beroep gekoppeld te zijn.

Juist iets totaal anders kan kwaliteiten zichtbaar maken.

Een student Techniek kan tijdens Rap ontdekken dat hij sterk is met taal.

Een student Zorg kan tijdens een creatieve workshop merken dat zij graag organiseert.

Een student ICT kan tijdens theater ontdekken dat presenteren hem beter ligt dan verwacht.

Op Workshops MBO per Opleiding kijken we uitgebreider naar de verschillen tussen opleidingsrichtingen.

LOB binnen een projectweek

Een Projectweek MBO biedt veel ruimte om ervaringen en reflectie te combineren.

Studenten kunnen bijvoorbeeld meerdere workshops volgen en daarna terugkijken:

Welke activiteit sprak mij het meeste aan?

Waarom?

Welke kwaliteiten gebruikte ik?

Wat vond ik moeilijk?

Welke rol nam ik in een groep?

Dat kan vervolgens worden gekoppeld aan bestaande LOB-opdrachten vanuit de opleiding.

LOB als onderdeel van een themadag

Loopbaanontwikkeling kan ook het centrale onderwerp zijn van een Themadag MBO.

De workshops hoeven dan niet allemaal letterlijk over beroepen te gaan.

Verschillende activiteiten kunnen studenten juist verschillende ervaringen geven.

Bijvoorbeeld:

muziek → creativiteit en durven

theater → presenteren en reageren

beeldend → ideeën ontwikkelen en praktisch werken

AI → technologie en toekomst

groepsopdrachten → samenwerken en initiatief

Na afloop kan de school deze ervaringen verbinden aan LOB.

Op MBO Workshops per Thema staan meer mogelijkheden om activiteiten vanuit één centraal thema te organiseren.

LOB tijdens een workshopdag

Ook een Workshopdag MBO kan worden ingezet om studenten met verschillende disciplines kennis te laten maken.

Studenten kunnen één workshop volgen of meerdere activiteiten binnen een carrousel.

Voor talent- en loopbaanontwikkeling kan juist het volgen van verschillende disciplines interessant zijn.

Studenten weten immers niet altijd vooraf wat bij hen past.

Zelf kiezen of juist niet?

Bij LOB lijkt keuzevrijheid logisch.

Een student kiest iets dat aansluit bij zijn of haar interesses.

Dat kan waardevol zijn.

Maar wanneer het doel juist ontdekken is, kan het ook interessant zijn om studenten iets te laten doen wat ze zelf nooit zouden kiezen.

Anders blijven studenten gemakkelijk binnen wat ze al kennen.

Beide vormen zijn mogelijk.

De beste keuze hangt af van het doel van het programma.

LOB en burgerschap

LOB en Burgerschap MBO kunnen elkaar raken.

Bijvoorbeeld rond identiteit, persoonlijke ontwikkeling, samenwerken en de positie van een student binnen samenleving en werk.

Toch zijn het verschillende invalshoeken.

Bij LOB ligt de nadruk vooral op de ontwikkeling en toekomstige richting van de student.

Bij burgerschap ligt de nadruk meer op de student als persoon en deelnemer aan de samenleving.

Een workshop kan raakvlakken met beide hebben, maar dat betekent niet dat ieder creatief programma automatisch onder beide onderwerpen valt.

Van workshop naar LOB-opdracht

De workshopleider hoeft niet de volledige LOB-reflectie uit te voeren.

Dat kan juist goed door de opleiding zelf worden opgepakt.

Een praktische opzet kan zijn:

1. Studenten volgen een workshop.

2. Ze kijken terug op hun ervaring.

3. De docent koppelt die ervaring aan bestaande LOB-vragen of opdrachten.

Zo blijft de workshop een echte creatieve activiteit en kan de school de ervaring daarna binnen de eigen onderwijscontext gebruiken.

Hoe lang duurt een LOB-workshop?

Dat hangt af van de gekozen activiteit.

Een korte workshop kan voldoende zijn om studenten een nieuwe ervaring te geven.

Wanneer studenten uitgebreider iets moeten ontwikkelen, samenwerken of presenteren, is meer tijd wenselijk.

De reflectie hoeft niet altijd binnen de workshop zelf plaats te vinden.

Die kan ook later door de docent of LOB-begeleider worden uitgevoerd.

Wat kost een LOB-programma?

De kosten hangen af van het aantal studenten, het aantal workshopleiders, de workshopduur, eventuele materialen, reistijd en de programmaopzet.

Wanneer meerdere groepen deelnemen, kunnen workshopleiders soms meerdere rondes achter elkaar verzorgen.

Dat kan financieel aantrekkelijker zijn dan voor iedere groep een aparte workshopleider in te zetten.

Op Wat kost een workshopdag op het MBO? leggen we uitgebreider uit hoe deze factoren de totale kosten bepalen.

CJP Cultuurkaart en LOB

Wanneer binnen een LOB-programma daarvoor geschikte culturele workshops worden ingezet, kan het beschikbare CJP Cultuurkaartbudget mogelijk worden gebruikt.

4XM Workshops is CJP Cultuurkaart-acceptant.

Meer informatie over het budget en de mogelijkheden staat op CJP Cultuurkaart MBO.

Wat hebben wij in de praktijk geleerd?

Een workshop wordt niet sterker door er vooraf zoveel mogelijk LOB-termen aan te hangen.

Laat studenten eerst een echte ervaring hebben.

Laat ze iets maken.

Laat ze samenwerken.

Laat ze proberen.

Laat iets misschien zelfs mislukken.

En kijk daarna terug.

Eerst doen → daarna terugkijken → vervolgens de verbinding maken.

Dan hoeft een creatieve workshop geen verkapte loopbaanles te worden.

De ervaring zelf levert het materiaal voor de reflectie.

Veelgestelde vragen over LOB MBO

Zijn creatieve workshops automatisch LOB?

Nee. Een creatieve workshop kan een ervaring opleveren die binnen LOB wordt gebruikt. De verbinding ontstaat vooral door de reflectie achteraf.

Welke workshops zijn geschikt voor LOB?

Dat hangt af van het doel. Muziek, media, AI, beeldende kunst, theater, taal en actieve workshops kunnen allemaal verschillende kwaliteiten en interesses zichtbaar maken.

Wat is het verschil tussen LOB en talentontwikkeling?

Bij Talentontwikkeling MBO ligt de nadruk vooral op het ontdekken van interesses en kwaliteiten. Binnen LOB wordt vervolgens gekeken wat zulke inzichten kunnen betekenen voor opleiding, ontwikkeling en loopbaan.

Moeten studenten zelf een workshop kiezen?

Dat kan, maar hoeft niet. Wanneer ontdekken centraal staat, kan juist een onbekende activiteit interessant zijn.

Kan AI onderdeel zijn van LOB?

Ja. Studenten kunnen zowel experimenteren met AI als nadenken over de invloed ervan op hun toekomstige beroep. Bekijk ook Mediawijsheid & AI MBO.

Kan LOB onderdeel zijn van een projectweek?

Ja. Een Projectweek MBO biedt ruimte om workshops, ervaringen en reflectie te combineren.

Kan CJP Cultuurkaartbudget worden gebruikt?

Voor daarvoor geschikte culturele workshops kan het beschikbare budget worden ingezet. Meer informatie staat op CJP Cultuurkaart MBO.

LOB voor MBO-studenten organiseren?

Vertel ons welke studenten deelnemen, welke opleiding zij volgen, hoeveel tijd beschikbaar is en wat jullie met de activiteit willen bereiken.

Dan kijken we welke workshop of combinatie van workshops daarbij past.

Niet beginnen met de vraag welk beroep bij een student past. Geef studenten eerst ervaringen waarmee ze iets over zichzelf kunnen ontdekken.